National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-20T09:05:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tajemnicza rzeźba kobiety z gęsią sprzed 12 tys. lat – czy to pierwsza „Leda”?
items: „Świątynia była imponującym dziełem architektury”. Wraz z jej upadkiem straciliśmy Arkę Przymierza i Tablice Przykazań
items: Najstarsze wezwanie do zapłaty? W Jerozolimie znaleziono list z informacją o długu sprzed 2700 lat
items: Król Dawid to postać historyczna czy fantastyczna? Badacze do dziś nie osiągnęli porozumienia w tej kwestii
items: Najstarszy kopalny dowód na krzyżowanie się Homo sapiens i neandertalczyków. Sensacja z Izraela
items: Gotowanie po neandertalsku. Ci ludzie mieli różne „książki kucharskie”
items: Nowe odkrycie badacza podważa tradycję. Czy tu Jezus przemienił wodę w wino?
items: Tylko jeden naród zostawił takie dziedzictwo. Odkryj, co zawdzięczamy starożytnym Izraelitom
items: Archeolodzy odkryli rzymski sarkofag w Izraelu. „To było jak scena z filmu”
items: Zwoje znad Morza Martwego bez tajemnic. Technologia odkryła najstarsze kopie Biblii
items: Pierwszy taki pochówek odkryty w Izraelu. „Rytuał znany tylko ze starożytnych tekstów”
items: Archeolodzy odkryli afrykańskie figurki w Izraelu. Skąd się tam wzięły?
items: Tam nikt nie spodziewał się znaleźć piramidy. Ma 2200 lat i jest wielka
items: Bardzo wczesne i bardzo ścisłe relacje neandertalczyków z ludźmi. Dowody z Lewantu
items: 900 mln widzów śledziło ten dramat. „September 5” odkrywa kulisy zamachu z 1972 r.
items: Rozszyfrowano świetnie zachowany papirus. Opisuje proces sądowy 100 lat po śmierci Jezusa
items: Święte miasto trzech religii. „Napięcie i konflikty tlą się tu stale"
items: Wizz Air przywraca loty, a polskie MSZ przestrzega. „Sytuacja wysoce nieprzewidywalna”
items: W Mieście Dawida odkryto tajemniczą strukturę. Pierwsza taka w Jerozolimie
items: Rzadki skarb w Dolinie Jordanu. Archeolodzy odkryli monety z czasów „niegodziwego tyrana”
items: Archeolodzy odkryli niezwykłe ślady w jaskini. To świadectwa kultu sprzed 35 tys. lat
items: Masada to starożytna twierdza z tragiczną historią. Do dziś stanowi symbol heroicznego oporu
items: To się wydarzyło naprawdę. Archeolodzy znaleźli dowód na wydarzenia opisane w Biblii
items: Zaginiona forteca Akra w Jerozolimie: Historia, archeologia i znaczenie w okresie hellenistycznym
items: Na Pustyni Judzkiej odkryto materiał sprzed 3800 lat. Był barwiony biblijnym szkarłatem

Tajemnicza rzeźba kobiety z gęsią sprzed 12 tys. lat – czy to pierwsza „Leda”?
type: item
date: 2025-11-20T09:04:44.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: Na stanowisku archeologicznym w północnym Izraelu naukowcy odkryli maleńką figurę przedstawiającą kobietę z ptakiem na plecach. Badacze twierdzą, że to prawdopodobnie jeden z najstarszych dowodów przedstawiających pradawny system wierzeń.
encoded: Leda z łabędziem to jeden z popularniejszych motywów w sztuce. Dzieła te znane są jeszcze z czasów antycznej Grecji np. w postaci rzeźb, mozaik lub fresków. Przedstawiają córkę Testiosa i Leukipe, żony króla Sparty Tyndareosa. Według legendy zakochał się w niej sam Zeus, który, by zdobyć jej serce, zamienił się w łabędzia, aby uwieść ją swym pięknem. Owocem tej miłości były cztery jaja, z których na świat przyszło czworo dzieci: Kastor, Polluks, Helena i Klitajmestra. Figurka kobiety z gęsią sprzed 12 tys. lat To jednak tylko jeden z wielu motywów, które przedstawiają kobietę ze zwierzęciem. Znane są przecież także inne przedstawienia, nie mówiąc o najpopularniejszym, czyli Ewie wraz z wężem czy bogini Isztar, która często występowała razem z lwem. Wizerunki te najczęściej miały odniesienie do sfery sacrum i każdy z nich reprezentował inne wierzenia, tradycje, czy przesądy, w zależności od kultur i cywilizacji, w których powstawały. Teraz archeolodzy w Izraelu odkryli kolejne dzieło, które może przedstawiać animistyczny kult. Na stanowisku Nahal Ein Gev II, które znajduje się ok. 2 kilometrów na wschód od Jeziora Galilejskiego na północy kraju, badacze odnaleźli małą figurkę kobiety z ptakiem na plecach. Naukowcy twierdzą, że nie jest to jednak łabędź, lecz gęś. I jest to akt intymnej interakcji. Rzadki dowód animistycznych wierzeń „Paleolityczne przedstawienia interakcji między ludźmi a zwierzętami są rzadkie, a w kontekstach górnego paleolitu odnotowano jedynie kilka malowanych lub rytych przykładów, głównie z Europy” – napisali w badaniu, które zostało opublikowane na łamach czasopisma „PNAS”. „Takie sceny, przedstawiające rzeczywiste lub wyobrażone interakcje, mają ogromne znaczenie dla zrozumienia dawnych wierzeń, począwszy od sposobu, w jaki ludzie postrzegali swoją relację ze środowiskiem i istotami nieludzkimi” – dodają badacze. Figurkę wykonano z wypalanej gliny między 15 a 11,5 tysiąca lat temu. Badacze twierdzą, że jej autorem był ktoś należący do kultury…

kobieta-z-gesia-a331835.jpg
width: 2120
height: 1887

„Świątynia była imponującym dziełem architektury”. Wraz z jej upadkiem straciliśmy Arkę Przymierza i Tablice Przykazań
type: item
date: 2025-11-11T11:57:14.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: świątynie
description: Świątynia Salomona nie była jedynie monumentalnym miejscem kultu – stanowiła centrum polityczne, ekonomiczne i duchowe królestwa Izraela. Budowa świątyni na Górze Moria, po uprzednim sprowadzeniu Arki Przymierza przez Dawida, była gigantycznym przedsięwzięciem zarówno pod względem kosztów, jak i logistyki. W artykule opisujemy nie tylko architekturę i wymiary budowli, lecz także jej zniszczenie przez Babilończyków oraz dowody archeologiczne potwierdzające istnienie tej starożytnej budowli.
encoded: Spis treści: Wyjątkowa architektura świątyni Upadek i zniszczenie Świątyni Salomona Archeologiczne ślady Pierwszej Świątyni w Jerozolimie Świątynia Salomona, znana także jako Pierwsza Świątynia Jerozolimska, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii Izraela i w dziejach religii monoteistycznych. Jej geneza związana jest z pragnieniem króla Dawida, który po zdobyciu Jerozolimy sprowadził do miasta Arkę Przymierza. Ta wcześniej była przechowywana w Szilo w świątyni zwanej Namiotem Spotkania. Ambicją króla Dawida było wzniesienie monumentalnego przybytku, jednak zgodnie z biblijnym przekazem Bóg odmówił mu tego zaszczytu, wskazując na Salomona jako przyszłego budowniczego. Syn Dawida zrealizował projekt w latach 966–959 p.n.e., wznosząc Świątynię na Górze Moria – miejscu symbolicznym, gdzie Abraham miał złożyć Izaaka w ofierze. Świątynia Salomona nie była wyłącznie domem kultu: stanowiła widoczny znak przymierza, była miejscem rytuału ofiary i pomnikiem boskiej chwały. Jej powstanie ugruntowało znaczenie Jerozolimy jako duchowej stolicy narodu i zdefiniowało ramy izraelskiej tożsamości na kolejne stulecia. Wyjątkowa architektura świątyni Budowa Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej była przedsięwzięciem nie tylko religijnym, lecz także architektonicznym o wyjątkowej skali i precyzji. Świątynia Salomona wyróżniała się monumentalnymi wymiarami, starannie dobranymi materiałami oraz detalami zdobniczymi, które podkreślały jej znaczenie jako centrum kultu i symbol potęgi króla. Już sama lokalizacja na Górze Moria oraz podział wnętrza na różne strefy kultu świadczyły o przemyślanej kompozycji przestrzeni sakralnej. Rozmiary i struktura Według biblijnych opisów Świątynia Salomona była imponującym dziełem architektury. Jej wymiary określano na około 55 metrów długości, 28 metrów szerokości i 16 metrów wysokości. Najwyższy punkt budowli sięgał około 67 metrów. W Tanachu zapisano inne dane: długość 60 łokci, szerokość 20 łokci i wysokość sieni aż 120 łokci. Choć różne źródła podają odmie…

swiatynia-salomona-shutterstock2173226939-b045306.jpg
width: 4920
height: 2768

Najstarsze wezwanie do zapłaty? W Jerozolimie znaleziono list z informacją o długu sprzed 2700 lat
type: item
date: 2025-10-31T09:31:19.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: W pobliżu Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie archeolodzy odnaleźli fragment ceramicznej płytki, na której znajdował się tekst z pismem klinowym. Okazało się, że było to wezwanie do opłacenia zaległej daniny. Dłużnikiem było Królestwo Judy, a windykatorem – Asyryjczycy.
encoded: Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności (IAA) prowadzili wykopaliska nieopodal Wzgórza Świątynnego. To jeden z największych obszarów sakralnych na świecie, znajdujący się we Wschodniej Jerozolimie. W czasach antycznych znajdowała się tam Świątynia Jerozolimska, najświętszy obiekt kultu religii żydowskiej. Podczas prac w pobliżu Zachodniego Muru, czyli Ściany Płaczu, badacze znaleźli tabliczkę z wyraźnymi inskrypcjami zapisanymi pismem klinowym. Pierwsze takie odkrycie w historii Analiza wykazała, że artefakt pochodzi z okresu Pierwszej Świątyni, a więc okresu od 1000 do 586 r. p.n.e. Tabliczka ma 2,5 cm długości. Napis sporządzono w języku akadyjskim. To język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Badacze twierdzą, że był to list wysłany z Asyrii do Królestwa Judy z wezwaniem do płatności zaległej daniny. – Inskrypcja stanowi bezpośredni dowód oficjalnej korespondencji między Imperium Asyryjskim a Królestwem Judy – powiedział Ayala Zilberstein, kierownik wykopalisk z IAA. – Odkrycie to pogłębia naszą wiedzę na temat wpływu i obecności Asyryjczyków w Jerozolimie oraz zakresu ich zaangażowania w sprawy Królestwa Judy – dodaje badacz. Co ważne, to pierwsza tego typu korespondencja pomiędzy tymi dwoma królestwami, jaką kiedykolwiek odkryto w Jerozolimie. – Przeszukiwałam ziemię i nagle zauważyłam nietypowy obiekt z dziwnym zdobieniem. Po upewnieniu się, że to nie zwykła ozdoba, a pismo klinowe, krzyknęłam z ekscytacji – wspomina moment odkrycia tabliczki Moriah Cohen, archeolożka, która brała udział w wykopaliskach. Starożytna windykacja sprzed 2700 lat Według badaczki obecność tego przedmiotu na wzgórzu potwierdza, że obszar ten był miejscem działalności wysoko postawionych osób, które odpowiadały za finanse państwa. Wezwanie do zapłaty daniny nie mogło trafić do byle kogo. W czasach starożytnych danina była obowiązkowym i regularnym świadczeniem, jakie podległy lud, wspólnota lub państwo musia…

wezwanie-do-zaplaty-45c0d7a.jpg
width: 1200
height: 675

Król Dawid to postać historyczna czy fantastyczna? Badacze do dziś nie osiągnęli porozumienia w tej kwestii
type: item
date: 2025-09-21T11:01:24.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: biblia
subject: izrael
subject: starożytność
description: Król Dawid, biblijny władca Izraela i założyciel dynastii, od setek lat fascynuje historyków, archeologów i teologów. Opowieść o jego dziejach jest jednym z kluczowych elementów narracji Starego Testamentu, jednak czy ta postać, tak dokładnie opisana na kartach Biblii, była rzeczywistym władcą, którego historyczność została potwierdzona naukowo?
encoded: Spis treści: Król Dawid na kartach Biblii. Jak Stary Testament przedstawia władcę Izraela? Dawid historyczny? Powyższe pytanie często pojawia się w debatach akademickich i jak każdy temat biblijny, wzbudza niemałe kontrowersje. Niektórzy badacze podchodzą do biblijnych tekstów z dużą rezerwą, traktując je jako opowieści fantastyczne, przynajmniej do czasu, aż ich historyczność zostanie potwierdzona źródłami archeologicznymi. Są też tacy, według których biblijna narracja ma w dużej mierze charakter historyczny. Ich zdaniem, „brak dowodu nie jest dowodem braku” i trwają przy tym stanowisku do czasu ujawnienia artefaktów przeczących przedstawionym w Biblii opowieściom. Nie inaczej jest w przypadku króla Dawida. Król Dawid na kartach Biblii. Jak Stary Testament przedstawia władcę Izraela? Najdokładniejszy opis Dawida przedstawiają dwie Księgi Samuela. Pewnych informacji na jego temat dostarcza też Księga Królewska i Księga Kronik. Dawid w Księgach Samuela W Księgach Samuela, Dawid jest przedstawiony jako wybraniec Boga, namaszczony na króla przez proroka. Jego pokorę i ufność wobec Stwórcy podkreśla opowieść, w której prosty pasterz triumfuje w starciu z gigantem Goliatem. Po śmierci Saula, Dawid zostaje królem. Jednoczy plemiona Izraela i ustanawia Jerozolimę stolicą swojego królestwa. Odnosi zwycięstwo za zwycięstwem, poszerzając granice imperium. Przenosi Arkę Przymierza do Jerozolimy, czyniąc ją centrum religijnym. Kluczowym momentem jest przymierze Boga z Dawidem, w którym zostało obiecane, że przyszły król z jego linii zbuduje świątynię i ustanowi wieczne królestwo. Ta mesjańska obietnica jest kluczowym tematem, łączącym się z wcześniejszymi obietnicami Boga. Należy jednak wspomnieć, że w przeciwieństwie do Księgi Kronik, w której rządy Dawida zostały wyidealizowane, Księgi Samuela opisują nie tylko sukcesy króla, ale także obnażają jego grzechy. Pomimo bożego błogosławieństwa, Dawid popełnił błąd, cudzołożąc z Batszebą i aranżując śmierć Uriasza, jej męża. Skruch…

krol-dawid-af085e6.png
width: 900
height: 600

Najstarszy kopalny dowód na krzyżowanie się Homo sapiens i neandertalczyków. Sensacja z Izraela
type: item
date: 2025-08-21T12:00:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: czaszka
subject: homo sapiens
subject: izrael
subject: neandertalczycy
description: Znaleziony w Izraelu szkielet pięcioletniego dziecka sprzed 140 tys. lat nosi cechy zarówno neandertalczyków, jak i Homo sapiens. To najwcześniejszy fizyczny dowód na krzyżowanie się tych gatunków – ogłosili naukowcy.
encoded: Do odkrycia tych szczątków doszło 90 lat temu w jaskini Skhul na Górze Karmel. Teraz badacze z wykorzystaniem nowoczesnych metod analitycznych dokonali kluczowego ustalenia. Związki ludzi i neandertalczyków Archeologów od lat fascynuje relacja ludzi współczesnych z neandertalczykami. Kiedyś uważano, że byli oni naszymi bezpośrednimi przodkami. Po latach wnikliwych analiz, w tym genetycznych, wiemy, że byli to nasi kuzyni. Pytań pozostało jednak sporo. Wiadomo na przykład, że te dwa gatunki krzyżowały się między sobą. Ale od jakiego momentu? Tej sprawie postanowił przyjrzeć się międzynarodowy zespół, który na łamach „L'Anthropologie” właśnie opublikował swoje wnioski. Badaniami kierowali prof. Israel Hershkovitz z Wydziału Medycznego i Nauk o Zdrowiu im. Graya Uniwersytetu w Tel Awiwie oraz Anne Dambricourt-Malassé z Francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych. Najstarszy dowód na bliskie kontakty Wniosek: jest to najwcześniejsza ludzka skamieniałość, która wykazuje cechy morfologiczne obu tych grup ludzkich: człowieka współczesnego i neandertalczyka. – Obecne badania pokazują, że szkielet pięcioletniego dziecka jest wynikiem ciągłej infiltracji genetycznej z lokalnej – i starszej – populacji neandertalczyków do populacji Homo sapiens – przekazał zespół badawczy. Oznacza to, że neandertalczycy i Homo sapiens mieli biologiczne i społeczne powiązania. Być może do ich krzyżowania się po raz pierwszy doszło na terenie dzisiejszego Izraela. – Nawet dzisiaj, 40 000 lat po wyginięciu ostatnich neandertalczyków, część naszego genomu – od 2 do 6 % – ​​ma pochodzenie neandertalskie. Jednak ta wymiana genów miała miejsce znacznie później, między 60 000 a 40 000 lat temu – zauważa prof. Hershkovitz. – W naszych badaniach wykazujemy, że czaszka dziecka, która swoim ogólnym kształtem przypomina Homo sapiens – zwłaszcza pod względem krzywizny sklepienia czaszki – posiada wewnątrzczaszkowy układ krwionośny, żuchwę i strukturę ucha wewnętrznego typową dla neandertalczyków – dodaj…

neandetal-f161192.png
width: 900
height: 600

Gotowanie po neandertalsku. Ci ludzie mieli różne „książki kucharskie”
type: item
date: 2025-07-17T11:06:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: neandertalczycy
subject: pradzieje
description: Neandertalczycy, czyli krewni człowieka współczesnego, mieli urozmaicone sposoby gotowania i obrabiania zwierzyny. Tak wynika z najnowszych badań przeprowadzonych na terenie Izraela. Może to świadczyć o ich całkiem bogatym menu.
encoded: Spis treści: Kuchnia w jaskini Urozmaicone kucharzenie po neandertalsku Co w menu? Już od wielu lat, dzięki badaniom genetycznym, wiemy, że neandertalczycy nie są naszymi przodkami, ale krewnymi. Jednak ten gatunek człowieka nie przestaje zaskakiwać naukowców. W momencie odkrycia jego pierwszych szczątków w połowie XIX wieku sądzono, że neandertalczycy byli prymitywni i daleko było im do zdolności człowieka współczesnego. Teraz wiemy, że nie jest to prawda i łączy nas z nimi zdecydowanie więcej, niż myślano. Kuchnia w jaskini Najnowsze ustalenie w temacie neandertalczyków dotyczy ich sztuki kulinarnej. Naukowcy przyjrzeli się szczątkom kostnym pozostałym po ich ucztach w jaskiniach Amud i Kebara oddalonych od siebie o kilkadziesiąt kilometrów. Obie znajdują się na terenie dzisiejszego Izraela, na północy kraju. Swoje ustalenia opublikowali na łamach czasopisma „Frontiers in Environmental Archaeology”. Okazało się, że nasi krewni mieli różne „książki kucharskie”, mimo że żyli mniej więcej w tym samym czasie, bo około 50-60 tys. lat temu. Skąd to wiemy? Urozmaicone kucharzenie po neandertalsku Po neandertalskich potrawach nie zachowało się wiele. Mamy narzędzia, którymi obrabiano mięso czy pozostałości po paleniskach. Najlepszym dowodem, na to, co spożywali i w jaki sposób obrabiali są kości zwierzęce. W ramach badań przeanalizowano ponad 12 tysięcy kości zwierzęcych z jaskiń Amud i Kebara. Archeolodzy dostrzegli wyraźne różnice w w tych dwóch lokalizacjach w traktowaniu tuszy, po upolowaniu. To sugeruje istnienie lokalnych tradycji kulinarnych, mimo że neandertalczycy stosowali bardzo podobne narzędzia kamienne i żyli w takim samym środowisku. – Subtelne różnice we wzorach śladów cięć między jaskiniami Amud i Kebara mogą odzwierciedlać lokalne tradycje przetwarzania tusz zwierzęcych – powiedziała Anaëlle Jallon, doktorantka na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie i główna autorka artykułu. Co w menu? Z analiz wynika, że obie grupy używały tych samych narzędzi krzem…

kuchnia-91b0d33.png
width: 900
height: 600

Nowe odkrycie badacza podważa tradycję. Czy tu Jezus przemienił wodę w wino?
type: item
date: 2025-07-02T07:43:46.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chrześcijaństwo
subject: izrael
subject: jezus chrystus
subject: odkrycia archeologiczne
description: Przez wieki uważano, że miejsce pierwszego cudu Jezusa nie budzi wątpliwości. Teraz jednak jeden z archeologów twierdzi, że prawda może wyglądać zupełnie inaczej. Co odkrył wśród ruin starożytnej wioski i dlaczego jego teoria zyskuje uznanie wśród historyków?
encoded: Spis treści: Cud w Kanie Galilejskiej i nowe tropy archeologiczne Grota, kamienne naczynia i inskrypcje. Co odkryli badacze? Choć przez wieki pielgrzymi czcili Kafr Kannę jako miejsce, w którym Jezus dokonał swojego pierwszego cudu – zamiany wody w wino – najnowsze odkrycia archeologiczne stawiają tę teorię pod znakiem zapytania. Historyk Tom McCollough, specjalizujący się w historii religii, przekonuje, że prawdziwa Kana Galilejska mogła znajdować się w zupełnie innym miejscu. Cud w Kanie Galilejskiej i nowe tropy archeologiczne Opis pierwszego cudu Jezusa znajduje się w Ewangelii według św. Jana: „A stało tam sześć stągwi kamiennych przeznaczonych do żydowskich oczyszczeń, z których każda mogła pomieścić dwie lub trzy miary. Rzekł do nich Jezus: Napełnijcie stągwie wodą. I napełnili je aż po brzegi. Potem do nich powiedział: Zaczerpnijcie teraz i zanieście staroście weselnemu. Oni zaś zanieśli. A gdy starosta weselny skosztował wody, która stała się winem..." (J 2, 6–9). Przez lata przyjmowano, że opisana w Ewangelii wioska znajdowała się w dzisiejszym Kafr Kanna, miejscowości w izraelskiej Galilei. Jednak według Toma McCollougha – archeologa i emerytowanego profesora religioznawstwa z Centre College w Kentucky w USA – bardziej prawdopodobnym miejscem jest Khirbet Qana, wioska położona ok. 8 kilometrów na północ od Kafr Kanna. – Żadne inne miejsce nie przedstawia tak przekonującego zestawu dowodów, jak Khirbet Qana – zaznaczył badacz w rozmowie z Pen News. Tłumaczył, że ta miejscowość była żydowską osadą od 323 r. p.n.e. do 324 r. n.e., a jej położenie zgadza się z opisami zawartymi nie tylko w Ewangelii, ale także w pismach rabinicznych i dziełach Flawiusza Józefa, żydowskiego historyka z I wieku. Grota, kamienne naczynia i inskrypcje. Co odkryli archeolodzy? Podczas wykopalisk w Khirbet Qana odkryto rozległy kompleks grot, używany przez chrześcijańskich pielgrzymów już 1500 lat temu (od V lub VI wieku n.e. do XII wieku naszej ery). Wewnątrz znaleziono liczne ins…

kana-923b343.jpg
width: 4288
height: 2848

Tylko jeden naród zostawił takie dziedzictwo. Odkryj, co zawdzięczamy starożytnym Izraelitom
type: item
date: 2025-06-30T12:43:04.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia
subject: izrael
subject: Kultura
subject: religie
subject: starożytność
subject: Travel
description: Starożytny Izrael to nie tylko początki monoteizmu i święte księgi. To również niezwykłe osiągnięcia cywilizacyjne, które wpłynęły na rozwój kultury, prawa i religii w całym regionie. Jak wyglądała codzienność jego mieszkańców?
encoded: W tym artykule: Życie w starożytnym Izraelu Co wynalazł starożytny Izrael? Kultura i sztuka starożytnego Izraela Jaka była religia w starożytnym Izraelu? Starożytne zabytki Izraela Starożytny Izrael - ciekawostki Gdzie leży starożytny Izrael? Granice antycznego państwa obejmowały tereny Kanaanu, czyli późniejszej Palestyny i Syrii. Zanim Hebrajczycy osiedlili się na tych ziemiach, prowadzili pastersko-koczowniczy tryb życia, przepędzając swoje stada w poszukiwaniu pastwisk. Po opuszczeniu doliny Eufratu i Tygrysu, udali się do Egiptu, co potwierdzają wzmianki o przyjmowaniu przez faraonów plemion koczowniczych. Z czasem przychylność egipskich władców względem przybyszów wygasła. Hebrajczycy zostali sprowadzeni do roli siły roboczej i musieli świadczyć niewolniczą pracę na rzecz władcy. Po wyjściu z Egiptu nastąpił okres wielkiej tułaczki po Synaju. W tym czasie nastąpiło scalenie wszystkich żydowskich plemion do postaci jednego narodu. Życie w starożytnym Izraelu Historia starożytnego Izraela rozpoczyna się ok. 1200 r. p.n.e., kiedy po długiej wędrówce Hebrajczycy przybyli do Kanaanu - niewielkiej krainy na wschodnim wybrzeżu śródziemnomorskim. Mieszczące się na tym terenie państwa-miasta stawiały opór przybyszom. W rezultacie, walki o Ziemię Obiecaną zakończyły się dopiero w X wieku p.n.e. Po osiedleniu się na ziemiach Kanaanu część Hebrajczyków porzuciła pasterstwo na rzecz rolnictwa. Najczęściej uprawiano pszenicę i jęczmień. Zakładano także sady, w których sadzono drzewa oliwne, winorośl i figowce. Wielu Hebrajczyków zajęło się też rzemiosłem. W tamtym czasie wśród plemion hebrajskich dominowała struktura rodowo-plemienna. Wraz z podbojem nowych ziem Hebrajczycy zaczęli przyjmować niektóre zwyczaje ludów kanaanejskich. Wtedy też zaczął uwidaczniać się podział społeczeństwa na warstwy. System plemienny wykazywał ewidentne słabości, które zaczęły uwidaczniać się w obliczu zagrożenia ze strony Filistynów. Potrzebna była centralizacja władzy. Kto był królem starożyt…

starozytny-izrael-shutterstock2279612845-17c5ba1.jpg
width: 1000
height: 667

Archeolodzy odkryli rzymski sarkofag w Izraelu. „To było jak scena z filmu”
type: item
date: 2025-06-10T09:30:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: mity
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Rzymski sarkofag z IV wieku n.e., odkryty przez archeologów w Izraelu, ukazuje biesiadną scenę z mitologii. Dionizos i Herkules rywalizują w pijackim konkursie – to pierwsze takie znalezisko w kraju.
encoded: Spis treści: Moment odkrycia, jak scena z filmu Sarkofag pełen promili Cezarea była początkowo osadą fenicką, którą przebudował i powiększył w I wieku p.n.e. Herod Wielki, król Judei pod panowaniem Rzymian. Nazwę miejscowości przemianowana na cześć jego patrona, cesarza Augusta. Cezarea służyła jako baza dla floty Heroda, która działała na rzecz Rzymian aż po Morze Czarne. Było to ważne miasto w czasach starożytności, stąd wiadomo, że archeolodzy mogą spodziewać się tutaj ważnych znalezisk. Moment odkrycia, jak scena z filmu W czasie niedawnych wykopalisk w Cezarei archeolodzy natknęli się na marmurowy sarkofag z IV wieku n.e. – To było jak scena z filmu. Zaczęliśmy usuwać miękki, lekki piasek z wydmy, gdy nagle pojawiła się końcówka marmurowego przedmiotu. Cały zespół wykopaliskowy stał wokół podekscytowany. Gdy usuwaliśmy więcej piasku, nie mogliśmy uwierzyć w to, co widzieliśmy – fragmenty sarkofagu, na którym wyrzeźbiono postacie: bogów, zwierzęta i drzewa – wspominają Nohar Shahar i Shani Amit, archeolodzy z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności. Sarkofag pełen promili Jak się okazało po wydobyciu całego artefaktu, był on zdobiony spektakularnym motywem – pierwszym takim znanym z terenu Izraeala. Jest to scena konkursu picia między Dionizosem (lub Bachusem), bogiem wina, a Heraklesem (Herkulesem), czyli herosem. To współzawodnictwo polegała na prześcignięciu przeciwnika w objętości wypitych trunków alkoholowych. Dzięki konserwacji widoczne są sceny na płaskorzeźbie. W centrum widzimy Dionizosa, a wokół niego świtę znanych z mitologii greckiej postaci, takich jak menady (kobiety towarzyszące Dionizosowi), satyrów, Hermesa, lwy i tygrysy. Z kolei Herkules leży na skórze lwa i trzyma w dłoni puchar. – Chociaż procesje boga wina Dionizosa są znanym motywem na sarkofagach z II i III wieku n.e., to jednak ta konkretna scena konkursu picia – popularny motyw sztuki rzymskiej – znana jest nam tutaj głównie z mozaik, takich jak te odkryte w Zippori i Antiochii – mówi Sha…

SpDdKyZA-ef7f400.jpeg
width: 1600
height: 1200

Zwoje znad Morza Martwego bez tajemnic. Technologia odkryła najstarsze kopie Biblii
type: item
date: 2025-06-05T08:45:35.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: biblia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nie ręka archeologa, a kod algorytmu odkrył, co naprawdę kryją zwoje znad Morza Martwego. Wyniki badań zaskoczyły nawet największych znawców Biblii.
encoded: Spis treści: Sztuczna inteligencja pomogła nauce Nowa wiedza biblijna Pismo Święte czytane do dziś w kościołach to źródło wiedzy nie tylko dla wiernych, ale również badaczy historii. W badaniach nad genezą i rozwojem Biblii ważną rolę odegrały starożytne teksty żydowskie nazywane zwojami znad Morza Martwego. Odkryto je w latach 40. i 50. XX wieku w jaskiniach niedaleko Qumran na Zachodnim Brzegu Jordanu. Historycy przyjęli datować je na okres od III wieku p.n.e. do I wieku n.e., jednak brak jakichkolwiek dat kalendarzowych w samych manuskryptach utrudniał dokładne ustalenie ich wieku. Z pomocą badaczom przyszła sztuczna inteligencja. Odkrycia opisane na łamach czasopisma „PLOS ONE” podnoszą rangę badań nad zwojami znad Morza Martwego, a przede wszystkim przybliżają nas do zrozumienia procesu powstawania kanonu biblijnego oraz jego relacji z kontekstem historycznym tamtych czasów. Sztuczna inteligencja pomogła nauce Nowoczesna technologia oparta na AI umożliwiła precyzyjniejsze datowanie zwojów znad Morza Martwego. Najnowsze analizy sugerują, że niektóre z rękopisów mogą być znacznie starsze, niż wcześniej przypuszczano. Co więcej, ich autorami mogły być osoby odpowiedzialne za najwcześniejsze teksty Biblii hebrajskiej. W ustaleniach nieoceniony okazał się Enoch. To algorytm stworzony przez zespół badawczy pod kierownictwem dr. Mladena Popovicia z Uniwersytetu w Groningen. System ten został wytrenowany na analizie pisma z datowanych źródeł starożytnych, a następnie przetestowany pod kątem precyzji. Tak też badacze przeanalizowali 135 fragmentów zwojów znad Morza Martwego, skupiając się na stylach pisma charakterystycznych dla okresu hasmonejskiego i herodiańskiego. Wnioski ich zaskoczyły. Jak się okazało, część rękopisów może pochodzić z czasów znacznie wcześniejszych, niż dotąd przypuszczano. – Zamiast tylko kilku zwojów z III wieku p.n.e., teraz mamy ich znacznie więcej, a jeden lub dwa mogą sięgać nawet końca IV wieku p.n.e. – tłumaczy Popović. Ustalenia rzucają n…

Zwoje-znad-Morza-Martwego-bez-tajemnic-0907140.jpg
width: 5184
height: 3456

Pierwszy taki pochówek odkryty w Izraelu. „Rytuał znany tylko ze starożytnych tekstów”
type: item
date: 2025-05-22T08:43:36.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Na rzymskim cmentarzysku w Izraelu archeolodzy odnaleźli pierwsze dowody na rytualne pochówki. Zmarłych legionistów składano do grobu razem z martwymi świniami.
encoded: Spis treści: Niezwykłe odkrycie w dawnym rzymskim garnizonie Dlaczego Rzymianie rytualnie zabijali świnie? Świnia była symbolem męskości Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności prowadzili wykopaliska na cmentarzu rzymskim w pobliżu bazy wojskowej Legio VI Ferrata, niedaleko starożytnego miasta Megiddo, w północnej części Izraela. Nekropolia datowana jest na II lub III wiek n.e. W trakcie poszukiwań badacze odsłonili duży dół, w którym znaleźli szczątki co najmniej 13 świń. Nie znaleziono jednak pełnych szkieletów, a jedynie pojedyncze kości i zęby. Badanie zostało opublikowane w maju na łamach czasopisma „Atiqot”. Niezwykłe odkrycie w dawnym rzymskim garnizonie – Nasze badanie przedstawia nowe dowody na rolę, jaką odgrywały te zwierzęta w rzymskich ceremoniach pogrzebowych, które praktykowane były przez wojskowych – napisali w artykule badacze. W dawnej stałej bazie legionistów stacjonowało ponad 5000 rzymskich żołnierzy. Miejsce to służyło Rzymianom przez blisko 180 lat. Badacze w swoim artykule podkreślają, że odkrycie wskazuje, że zwierzęta, w tym przypadku świnie domowe, nie były tylko hodowane na mięso. – Znalezisko na cmentarzysku oferuje rzadki wgląd w to, jak żołnierze cesarstwa rzymskiego czcili swoich zmarłych poprzez symboliczne ofiary ze zwierząt i zorganizowane praktyki rytualne – mówi Lee Perry-Gal, główny autor badania z Izraelskiego Urzędu Starożytności. Naukowcy twierdzą, że kości świń zostały celowo umieszczone w grobie. Co więcej, analiza potwierdziła, że szczątki zwierząt nie były odpadami żywnościowymi, ponieważ nie wykazywały śladów obróbki termicznej ani konsumpcji. Dowody w miejscu pochówku wskazują ponadto, że wszystkie zostały umieszczone tam w ramach jednego, zorganizowanego rytuału. Dlaczego Rzymianie rytualnie zabijali świnie? Co ważne, to pierwszy przykład takiego pochówku, który odnaleziony został w Izraelu. Dotychczas podobne rytuały znane były wyłącznie z tekstów starożytnych rzymskich kronikarzy. – Zestawiając nasze wyniki z…

rzymskie-swinie-8273e92.jpg
width: 1670
height: 984

Archeolodzy odkryli afrykańskie figurki w Izraelu. Skąd się tam wzięły?
type: item
date: 2025-05-16T09:08:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: pustynie
description: To naprawdę rzadkie odkrycie. Na pustyni Negew w Izraelu archeolodzy odkryli w grobach figurki ukazujące mieszkańców Afryki. Znaleziska pochodzą sprzed 1500 lat, gdy miejsce to było tyglem kulturowym.
encoded: Spis treści: Rzadkie surowce i afrykańska tożsamość Co mówią nam figurki? Stanowisko archeologiczne Tel Malḥata w dolinie Arad, na którym dokonano odkrycia, datowane jest na VI wiek. Był to zatem okres rzymsko-bizantyjski. Wówczas w tym rejonie pustyni Negew pojawiali się kupcy z południowej Arabii, Indii i Afryki. Teraz naukowcy natknęli się na spore cmentarzysko, które ukazuje kosmopolityczny charakter Tel Malḥata. Rzadkie surowce i afrykańska tożsamość W grobach kobiet i dzieci znaleziono pięć maleńkich figurek. Wśród nich były takie ukazujące postaci o charakterystycznych rysach twarzy. Artefakty wykonano z surowców organicznych. – Znalezienie afrykańskich figurek w lokalnych grobach chrześcijańskich jest rzadkim odkryciem, które pogłębia nasze zrozumienie różnorodności kulturowej w tym regionie około 1500 lat temu – informują badacze. Wyjątkowe znaleziska opisano w czasopiśmie „Israel Antiquities Authority's ʼAtiqot”. Badania prowadziła dr Noé D. Michaela z Izraelskiej Służby Starożytności i Uniwersytetu w Kolonii. Co mówią nam figurki? Zabytki wykonano z kości i drewna hebanowego – rzadkiego surowca pochodzącego z południowych Indii i Sri Lanki. Ukazują zarówno kobiety jak i mężczyzn o wyraźnych afrykańskich rysach twarzy. Figurki były osobistymi przedmiotami, noszonymi zapewne na szyi, o czym świadczą przewiercone otwory. – Wydaje się, że ich celem była nie tylko dekoracja. Były to także intymne przedmioty osobiste, niosące ze sobą historię tożsamości, tradycji i pamięci – przekonują archeolodzy. Jest to też dowód na obecność w tej części Lewantu imigrantów z terenu Afryki w VI wieku. Starannie umieszczone w grobach obok kobiet i dzieci, figurki były wyjątkowo dobrze zachowane. Według badaczy „możliwe jest, że figurki przedstawiają przodków, a tym samym odzwierciedlają tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie, nawet po przyjęciu religii chrześcijańskiej”. W grobach znaleziono też wyroby szklane i kamienne. Były tam także alabastrowa biżuteria oraz brans…

afryka-424e925.png
width: 900
height: 600

Tam nikt nie spodziewał się znaleźć piramidy. Ma 2200 lat i jest wielka
type: item
date: 2025-03-28T12:02:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: piramidy
subject: starożytność
description: Archeolodzy odkryli na Pustyni Judzkiej w Izraelu wielką konstrukcję, która wygląda jak piramida. Wykonano ją z obrobionych kamieni ważących kilkaset kilogramów. Jaka była jej funkcja? Badacze mają przypuszczenia.
encoded: Spis treści: Tam piramidy być nie powinno. A jest Kiedy powstała zagadkowa struktura? Okres zmagań wojowników Aleksandra Wielkiego Na słowo „piramidy” przed oczami stają nam majestatyczne grobowce wznoszone jako grobowce dla egipskich królów przed tysiącami lat. Do najbardziej znanych należą te z płaskowyżu Giza niedaleko Kairu. Tam też stoi po dziś dzień słynna Wielka Piramida, czyli grobowiec faraona Cheopsa. Ale piramidy wznoszono też poza Egiptem. Na przykład mało kto wie, że tak naprawdę najwięcej jest ich w Sudanie w rejonie Napata i Meroe. Są jednak zdecydowanie mniejsze i późniejsze niż te z Egiptu. Tam piramidy być nie powinno. A jest Teraz badacze z Izraelskiego Urzędu Starożytności – Matan Toledano, dr Eitan Klein i Amir Ganor – ogłosili zaskakujące odkrycie na Pustyni Judzkiej na północ od miasta Nahal Zohar. To budowla jako żywo przypominająca piramidę. – Nadal nie wiemy na pewno, jaka była funkcja tego budynku. Czy jest to wieża strażnicza, strzegąca ważnego szlaku handlowego, przez który transportowano zasoby soli i bitumu z Morza Martwego do portów przybrzeżnych? A może w pewnym momencie ta ogromna konstrukcja na szczycie góry oznaczała grób lub była pomnikiem (…) – mówią badacze stanowiska archeologicznego. I dodają, że je to „fascynująca historyczna tajemnica.” Kiedy powstała zagadkowa struktura? Szczęśliwie dla archeologów, wśród ruin po piramidzie znaleziono starożytne artefakty. Jak entuzjastycznie przyznają „to, z czym mamy do czynienia, jest jednym z najbogatszych i najbardziej intrygujących stanowisk archeologicznych, jakie kiedykolwiek znaleziono na Pustyni Judzkiej.” Dzięki namierzonym zabytkom możliwe jest określenie wieku, z którego pochodzi zagadkowa konstrukcja. A suchy, pustynny klimat zachował na przykład fragmenty starożytnych mebli czy część pokrytego greckimi napisami papirusu. Udało się znaleźć również naczynie z brązu i monety. Ze wstępnej analizy zabytków wynika, że pochodzą sprzed 2200 lat. Co wówczas działo się na terenie Lewa…

9LEuHwA-a104b1c.jpeg
width: 1920
height: 1080

Bardzo wczesne i bardzo ścisłe relacje neandertalczyków z ludźmi. Dowody z Lewantu
type: item
date: 2025-03-14T12:28:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: izrael
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kontakty między neandertalczykami i wczesnymi ludźmi współczesnymi przyczyniły się do rozwoju zachowań symbolicznych i praktyk pogrzebowych na Bliskim Wschodzie. Doszło do tego już 100 tys. lat temu.
encoded: Spis treści: Jaskinia kluczem do poznania interakcji Skąd wynikają podobieństwa? Najstarsze pochówki na świecie Od dekad naukowcy badają relacje łączące ludzi współczesnych (Homo sapiens sapiens) i neandertalczyków (Homo neanderthalensis). Długo sądzono, że ci drudzy posiadali zdecydowanie słabsze zdolności poznawcze i bardziej przypominali małpoludy niż nas. Dekady badań przyniosły sporo danych, które diametralnie zmieniły nasz obraz neandertalczyków. Okazało się, że ten gatunek człowieka tylko niewiele odbiegał od nas wyglądem. Również jego zdolności poznawcze i intelektualne okazały się porównywalne z ludzkimi. A teraz izraelscy naukowcy opublikowali artykuł o bardzo wczesnych interakcjach ludzi z neandertalczykami, co dodatkowo ukazuje relacje międzygatunkowe w nowym świetle. Jaskinia kluczem do poznania interakcji Na łamach czasopisma „Nature Human Behaviour” naukowcy przybliżyli wnioski płynące z wykopalisk w jaskini Tinshemet w Izraelu. Celem były nawarstwienia z okresu środkowego paleolit. Mają zatem około 130 000–80 000 lat. Wykopaliska prowadzone są tam od 2017 roku przez prof. Yossi Zaidnera z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, prof. Israela Hershkovitza z Uniwersytetu w Tel Awiwie i dr Marion Prévost z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Głównym celem zespołu badawczego jest określenie charakteru relacji człowieka współczesnego i neandertalczyka w środkowym paleolicie Lewantu. Czy byli rywalami konkurującymi o zasoby, pokojowymi sąsiadami, a może ze sobą współpracowali? Wewnątrz jaskini znajdowały się groby kilku osób. Kości nie zostały jeszcze przypisane do konkretnego gatunku. Badania są w toku. Jednak w ocenie badaczy, znalezione zabytki zarówno w jaskini Tinshemet i innych stanowiskach archeologicznych w tym rejonie sugerują zaskakującą jednolitość zachowań, która przejawia się w wykonywanych przedmiotach. A wiadomo, że wtedy w tym rejonie mieszkały różne gatunki ludzi. Eksperci w szczególności zwracają uwagę na technologię wykonywania nar…

homo-sapiens-6c90285.png
width: 900
height: 600

900 mln widzów śledziło ten dramat. „September 5” odkrywa kulisy zamachu z 1972 r.
type: item
date: 2025-03-05T09:23:39.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Lifestyle
subject: filmy
subject: igrzyska olimpijskie
subject: izrael
subject: monachium
subject: niemcy
subject: zamachy terrorystyczne
description: W filmie „September 5” odtworzono przebieg zamachu na izraelskich sportowców podczas igrzysk w Monachium w 1972 r. z perspektywy ekipy telewizji ABC, która na żywo relacjonowała rozwój wydarzeń. Transmisję śledziło 900 milionów widzów na całym świecie.
encoded: W tym artykule: Zamach w Monachium. Co wydarzyło się na igrzyskach w 1972 r.? O czym jest „September 5”? Fabuła filmu Gdzie obejrzeć „September 5”? Ponad pół miliarda ludzi na całym świecie śledziło na żywo historyczne lądowanie człowieka na Księżycu. Nikt wówczas nie przypuszczał, że jakiekolwiek wydarzenie – przynajmniej w perspektywie najbliższych dekad – zgromadzi jeszcze większą widownię. A jednak. Zaledwie trzy lata później, w 1972 r., gdy na igrzyskach w Monachium doszło do zamachu, przed telewizorami zasiadło blisko miliard osób. Film „September 5” wraca do tych dramatycznych chwil, odsłaniając kulisy pracy stacji ABC, która minuta po minucie relacjonowała rozwój wydarzeń z samego środka olimpijskiego piekła. Zamach w Monachium. Co wydarzyło się na igrzyskach w 1972 r.? 5 września 1972 r. cały świat wstrzymał oddech, gdy ok. godz. 4:00 nad ranem grupa palestyńskich terrorystów z organizacji „Czarny Wrzesień” wdarła się do wioski olimpijskiej w Monachium. Uzbrojeni napastnicy zaatakowali kwatery izraelskich sportowców, biorąc ich jako zakładników i żądając od władz Izraela uwolnienia palestyńskich więźniów. Pierwszymi ofiarami ataku byli trener zapaśników Mosze Weinberg oraz sztangista Josef Romano. Po ich śmierci terroryści przystąpili do realizacji kolejnej części swojego planu. Zażądali transportu na lotnisko Fürstenfeldbruck, skąd zamierzali odlecieć do Kairu. Niemieckie służby podjęły próbę odbicia zakładników, jednak operacja zakończyła się tragicznie. Żaden z uprowadzonych sportowców nie przeżył. W zamachu zginęło łącznie 11 Izraelczyków, niemiecki policjant oraz pięciu terrorystów, którzy zostali zastrzeleni podczas nieudanej akcji ratunkowej. Pomimo dramatycznych wydarzeń igrzyska nie zostały wstrzymane. Kolejnego dnia na Stadionie Olimpijskim odbyły się uroczystości żałobne z udziałem 80 tysięcy widzów i 3 tysięcy sportowców. O czym jest „September 5”? Fabuła filmu „September 5” odsłania kulisy zamachu z 1972 roku. Twórcy pokazują wydarzenia oczami …

film-septeber-5-397241c.png
width: 1498
height: 1000

Rozszyfrowano świetnie zachowany papirus. Opisuje proces sądowy 100 lat po śmierci Jezusa
type: item
date: 2025-01-31T12:50:30.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: izrael
subject: prawo
subject: starożytność
description: Archeolodzy w Izraelu odnaleźli papirus, który opisuje rzymski proces sądowy z Judei. Według badaczy to pismo, które najlepiej dokumentuje system prawny w Cesarstwie Rzymskim.
encoded: Spis treści: Opis sprawy sądowej sprzed prawie 2000 lat Sprawa opisuje przestępstwa dwóch mężczyzn „Defraudacja, handel niewolnikami, unikanie płacenia podatków” Międzynarodowy zespół naukowców z Austriackiej Akademii Nauk, Uniwersytetu Wiedeńskiego i Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie w ostatnich miesiącach prowadził analizy dawnych artefaktów, które zostały odnalezione w ostatnich latach, ale nie było jeszcze czasu na ich dokładne badania. Badacze w archiwum odnaleźli 1900-letni papirus, który wykopano na Pustyni Judzkiej w 2014 roku. Artefakt trafił laboratorium i dopiero po wielotygodniowych analizach autorzy opublikowali wyniki swoich badań, które ukazały się na łamach czasopisma „Tyche”. Opis sprawy sądowej sprzed prawie 2000 lat Papirus zawiera 133 linijki tekstu. Słowa zostały spisane w języku nabatejskim, którym posługiwali się Nabatejczycy. Był to starożytny lud pochodzenia semickiego przybyły z Półwyspu Arabskiego na tereny obecnego południowego Izraela i południowej Jordanii ok. VI w. p.n.e. W III w. p.n.e. – Dokument przedstawia jeden z najdokładniejszych dokumentów prawnych z okresu panowania Rzymu, jakie odnaleziono w Ziemi starożytnego Izraela – podkreślają w artykule autorzy badania. Naukowcy odkryli, że starożytny dokument ujawnia szczegóły dotyczące przypadku wyrafinowanego oszustwa podatkowego, które wydarzyło się w latach poprzedzających powstanie Bar-Kochby. Był to zbrojny bunt Żydów w latach 132–135 n.e. przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu. Wystąpienie miało na celu zrzucenie rzymskiego zwierzchnictwa nad prowincją Judei, lecz krwawo stłumione przez Rzymian. Sprawa opisuje przestępstwa dwóch mężczyzn – To najlepiej udokumentowana rzymska sprawa sądowa z Judei, poza procesem Jezusa – wyjaśnia dr Avner Acker, współautor badania i archeolog z Uniwersytetu Hebrajskiego. – Papirus opowiada fascynującą historię dwóch oskarżonych, Gedaliasza i Saula, którzy zostali oskarżeni o fałszowanie dokumentów i defraudację rzymskich pieniędzy – dodaje. Opis sp…

papirus-judea-prawo-rzymskie-dea0d37.jpeg
width: 2048
height: 1686

Święte miasto trzech religii. „Napięcie i konflikty tlą się tu stale"
type: item
date: 2025-01-26T10:37:44.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: religie
description: Nigdzie indziej na świecie synagogi, meczety i kościoły nie stoją tak blisko siebie. Uliczki wydeptywane były tu od tysiącleci przez proroków z świętych ksiąg. Najsilniejsze piętno odcisnęli na tej ziemi żydzi, muzułmanie i chrześcijanie.
encoded: Spis treści: Via Dolorosa, czyli Droga Krzyżowa Grób w dymach kadzideł Ślad po drzewie Z lufą w żebrach Miejsce, gdzie zapłakał Pielgrzymi stąpają tu po miejscach związanych z wydarzeniami Wielkiej Nocy sprzed 2 tysięcy lat. Dzisiejszemu pątnikowi trudno jednak utrzymać nastrój kontemplacji i bogobojnej refleksji. Nie tylko dlatego, że nagromadzenie świętości po prostu wyczerpuje. I nie dlatego, że dźwięki dzwonów chrześcijańskich kościołów mieszają się nad głowami z nawoływaniem muezzinów i żydowskimi modlitwami pod Ścianą Płaczu. Dzieje się tak, ponieważ zwykłe, codzienne życie pulsuje dziś tak samo, jak wtedy, gdy Chrystus wyrzucał handlarzy z progów Świątyni. Via Dolorosa, czyli Droga Krzyżowa Porozkładane stragany arabskich kupców opierają się o ściany domów przy Via Dolorosa, czyli Drodze Krzyżowej. Dachy tych straganów łączą się nad ulicą, tworząc zadaszenie, które całkowicie zasłania słońce, i tworząc z ulic labirynt mrocznych, dusznych tuneli. Zapachy kadzideł, zdawałoby się tak intensywne, giną wśród zapachów przysmażanych sziszkebabów, wypiekanych podpłomyków – chubusów. W plątaninie uliczek wymija się slalomem objuczone osiołki, pucybutów, nosiwodów, arabskie kobiety balansujące koszami i tobołkami na głowach, chłopaków transportujących w ścisku na tackach miętową herbatę. Mężczyźni przesiadujący na wystawionych na ulicę krzesełkach, bulgocąc fajkami wodnymi, obserwują, jak świat toczy się przed ich oczyma. Pod sufitami kawiarenek leniwie mruczą wentylatory. W domostwach, w których gościli uczniowie Chrystusa, teraz znajdują się hostele przyjmujące na nocleg turystów i pielgrzymów. Większość z nich w Starym Mieście kupuje na pamiątkę ziemię świętą w woreczkach i parę sandałów lub ręcznie plecione korony cierniowe. Grób w dymach kadzideł Dojście do bazyliki Grobu łatwo przeoczyć. Przejście między straganami prowadzi na niewielki dziedziniec. Obecna bazylika Grobu, poświęcona w 1149 roku, powstała dokładnie w miejscu grobu Jezusa, w dawnym kamieniołomie, 4…

JerozolimaGettyImages-653525144-fae9bce.jpg
width: 3360
height: 2240

Wizz Air przywraca loty, a polskie MSZ przestrzega. „Sytuacja wysoce nieprzewidywalna”
type: item
date: 2025-01-22T13:31:59.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: izrael
subject: loty samolotem
subject: wizz air
description: Po trzymiesięcznej przerwie linie lotnicze Wizz Air wznowiły połączenia z Polski do Izraela. Mimo że sytuacja na Bliskim Wschodzie wydaje się poprawiać, MSZ nadal stanowczo odradza podróże do tej części świata.
encoded: W tym artykule: Wizz Air wznawia loty do Izraela MSZ ostrzega przed podróżami do Izraela W minionym tygodniu rząd Benjamina Netanjahu zatwierdził porozumienie z Hamasem w sprawie zawieszenia broni w Strefie Gazy. I choć sytuacja na Bliskim Wschodzie powoli się uspokaja, MSZ wciąż odradza turystom znad Wisły podróże do Izraela. Tym bardziej, że na wznowienie lotów z Polski do Tel Awiwu zdecydował się jeden z popularnych przewoźników. Wizz Air wznawia loty do Izraela W połowie października linie lotnicze Wizz Air zawiesiły połączenia z Polski do Tel Awiwu na okres co najmniej trzech miesięcy. Decyzję tę podjęto ze względu na eskalację konfliktu izraelsko-palestyńskiego i troskę o bezpieczeństwo pasażerów. W związku z zawieszeniem broni, węgierski gigant poinformował w miniony czwartek w specjalnym komunikacie o wznowieniu rejsów do drugiego co do wielkości miasta Izraela. Jak zapowiedziano, loty będą odbywać się trzy razy w tygodniu z Katowic, Krakowa i Warszawy. Bilety na te połączenia są już dostępne na stronie internetowej oraz w aplikacji przewoźnika. Przypomnijmy, że na podobny krok – jeszcze pod koniec ubiegłego roku – zdecydowały się również Polskie Linie Lotnicze LOT. Połączenia między Warszawą a Tel Awiwem realizowane są codziennie, począwszy od 21 grudnia. Co ciekawe, obsługują je samoloty Boeing 737-800, leasingowane od rumuńskiego przewoźnika HelloJets. – Decyzja ta była podyktowana względami operacyjnymi. Przewoźnik dysponuje samolotem zbazowanym na lotnisku w Tel Awiwie, dzięki czemu może realizować rejsy według optymalnego dla nas rozkładu – przekonywał Krzysztof Moczulski, rzecznik prasowy LOT, cytowany przez portal fly4free.pl. MSZ ostrzega przed podróżami do Izraela Mimo złagodzenia napięć między Hezbollahem a Izraelem, ostrzeżenia przed podróżami na Bliski Wschód nadal pozostają w mocy. Ministerstwo Spraw Zagranicznych odradza obywatelom Polski wszelkie wyjazdy, szczególnie do obszarów przylegających do Strefy Gazy, stref przygranicznych z Libanem i…

wizz-air-loty-do-izraela-80241ab.png
width: 945
height: 630

W Mieście Dawida odkryto tajemniczą strukturę. Pierwsza taka w Jerozolimie
type: item
date: 2025-01-15T09:49:46.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: starożytność
description: Ołtarz, tłocznia wina i oliwy w jednym. Taką konstrukcję z ośmioma wykutymi w skale komorami odkryli archeolodzy w Izraelu. Konstrukcja zajmowała ok. 220 metrów kwadratowych powierzchni.
encoded: Spis treści: Wyjątkowe odkrycie w Mieście Dawida Wielka konstrukcja służyła do odprawiania rytuałów Porzucenie budowli Miasto Dawida, serce dawnej Jerozolimy. To pierwotna i najstarsza część tego izraelskiego miasta, położona na południowo-wschodnim zboczu wzgórza Ofel. Jeśli wierzyć Biblii, to właśnie tutaj król Dawid miał założyć stolicę państwa żydowskiego ok. 3000 lat temu. I to tu sprowadził słynną Arkę Przymierza. Współcześnie znajduje się tu stanowisko archeologiczne, które stanowi cenne źródło wiedzy o biblijnych wydarzeniach. Wyjątkowe odkrycie w Mieście Dawida I to właśnie na wschodzie Miasta Dawida archeolodzy prowadzili ostatnie badania, podczas których odnaleźli enigmatyczną i olbrzymią strukturę. O znalezisku poinformował krajowy urząd ds. Zabytków, czyli Israel Antiquities Authority. Badanie z kolei zostało opublikowane w najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „Atiqot”. Konstrukcja o powierzchni 220 metrów kwadratowych pochodzi z VIII w p.n.e. Naukowcy uważają, że prawdopodobnie była wykorzystywana do rytualnych praktyk w okresie Pierwszej Świątyni. – Jest to jedyna taka budowla rytualna z tego okresu odkryta w Jerozolimie i jedna z niewielu znalezionych w Izraelu. Składa się z ośmiu wykutych w skale wnęk, a każda służyła do czegoś innego – napisali w oświadczeniu archeolodzy z IAA. Wielka konstrukcja służyła do odprawiania rytuałów W trakcie badań i analiz naukowcy doszli do wniosku, że jedna z komór pełniła funkcję tłoczni oliwy, a inna miała być przeznaczona do produkcji wina. W innych otworach znaleziono pozostałości ołtarza, a także kamienia, który przypominał macewę, czyli żydowski pomnik nagrobny. Te komory właśnie wykorzystywane były do rytuałów. Wszystko wskazuje więc na to, że była to swego rodzaju świątynia. Z kolei na podłodze jednego z ośmiu pomieszczeń archeolodzy zauważyli się nietypowe znaki, które wyrzeźbiono w skalę w kształcie litery V. Naukowcy w tej chwili nie wiedzą, dlaczego starożytni mieszkańcy Izraela umieścili te napisy w k…

odkrycie-miasto-dawida-9aeb2ec.jpg
width: 1200
height: 800

Rzadki skarb w Dolinie Jordanu. Archeolodzy odkryli monety z czasów „niegodziwego tyrana”
type: item
date: 2025-01-03T12:46:09.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: 160 monet zostało wybitych ok. 2100 lat temu. Wszystkie pochodzą z czasów, gdy Judeą rządziła dynastia Hasmoneuszy.
encoded: Spis treści: Rzadki skarb z czasów dynastii Hasmoneuszy Monety wspominają króla nazywanego „niegodziwym tyranem” Skarb zakopano w ważnym dla Żydów miejscu Dynastia Hasmoneuszy, nazywana później także Machabeuszami, rządziła Judeą i sąsiednimi regionami w okresie Drugiej Świątyni od ok. 140 r. p.n.e. do 37 r. p.n.e. Ten ród kapłański władał krajem na wpół autonomicznie w ramach imperium Seleucydów aż do czasu jego rozpadu w 110 r. p.n.e. Władcy Hasmoneuszy tytułowali się królami, a swoje państwo królestwem, które stało się jedną z większych potęg regionu. Zakończyło się to wraz z podbojem przez imperium rzymskie. Judeę przejął w 37 r. p.n.e. cesarz Herod. Rzadki skarb z czasów dynastii Hasmoneuszy Zespół archeologów z Uniwersytetu w Hajfie prowadził w ciągu ostatnich miesięcy wykopaliska w Dolinie Jordanu na północ od Jerycha, wzdłuż drogi, która prowadziła do Aleksandrejonu. Była to jedna z fortec Heroda Wielkiego usytuowana nad rzeką Jordan, między Judeą a Samarią, 5 km na zachód od ujścia rzeki Jabbok. To właśnie na jednym z tamtejszych stanowisk archeologicznych naukowcy odnaleźli skarb, który składał się ze 160 monet. Badacze ustalili, że wybito na nich króla Aleksandra Jannaja. Był królem Judei i arcykapłanem z dynastii Hasmoneuszy od 103 p.n.e.. Wstąpił na tron po śmierci swojego brata Arystobula I i prawdopodobnie poślubił wdowę po nim zgodnie z prawem lewiratu. Historycy i kronikarze opisywało go jako barwną postać, choć w Talmudzie nazwany został niegodziwym tyranem. Monety wspominają króla nazywanego „niegodziwym tyranem” Odkrycia dokonał zespół pod kierownictwem dr. Shay Bar i dr. Yoav Farhi z Instytutu Archeologii Zinmana. Miejsce, w którym znajdowały się monety miało być niegdyś przydrożną stacją na głównej drodze wzdłuż rzeki Wadi al-Far’a. Badanie wykazało, że wszystkie monety zostały wybite na przełomie 80 i 79 r. p.n.e. Aleksander Jannaj rządził wówczas Judeą dwudziesty piąty rok, co odnotowane jest również na artefaktach. Każda z monet ma wybitą bo…

skarb-Hasmoneuszy-1-d51d35f.jpg
width: 1200
height: 750

Archeolodzy odkryli niezwykłe ślady w jaskini. To świadectwa kultu sprzed 35 tys. lat
type: item
date: 2024-12-18T08:02:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: izrael
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wierzenia
description: Wiele metrów pod ziemią, w najciemniejszych zakamarkach olbrzymiej jaskini Manot w Galilei, kilkadziesiąt tysięcy lat temu odbywały się zagadkowe rytuały. Ludzie gromadzili się wokół kamiennego totemu. Czym on był?
encoded: Spis treści: Kult w ciemnej jaskini Cuda z jaskini Manot – nie tylko rytuały Dentysta w jaskini na tropie naszych przodków Jaskinie od dziesiątków tysięcy lat przyciągały uwagę człowieka. Najbardziej znane są te z Hiszpanii i Francji, gdzie od około 40 do 14 tys. lat temu ludzie pozostawili wielobarwne malowidła naskalne. Okazuje się, że w innych rejonach świata aktywność ludzi w jaskiniach dziesiątki tysięcy lat temu wcale nie była mniejsza. Grupa naukowców opublikowała właśnie na łamach periodyku „PNAS” wyniki badań w jaskini Manot w Izraelu. Ich zdaniem udało się im tam znaleźć najstarsze dowody na rytualne zgromadzenia na kontynencie azjatyckim. Kult w ciemnej jaskini W najgłębszej i najciemniejszej części pieczary archeolodzy znaleźli rzeźbiony kamień, celowo umieszczony w niszy w jaskini. Jego wzór przypomina archeologom trójwymiarową skorupę żółwia. To dzieło sztuki pochodzi sprzed 35 tysięcy lat, więc jest współczesne z malowidłami naskalnymi w zachodniej Europie. – Mógł on [kamień – przyp. red.] reprezentować totem lub postać duchową – powiedział szef zespołu badaczy Omry Barzilai z Uniwersytetu w Hajfie i Izraelskiej Służby Zabytków. Totemem nazywamy zwierzę czy przedmiot otaczany szczególną czcią przez społeczności zbieracko-łowieckie. Niektórzy archeolodzy sądzą, że było swego rodzaju „godłem” danej grupy i obowiązywał zakaz polowania na totemowe zwierzę. Dlaczego badacze uważają, że stylizowana kamienna skorupa żółwia była przedmiotem kultu? Ze względu na szczególną lokalizację, w głębi jaskini, z dala od materialnych śladów świadczących o codziennych zadaniach. W ocenie badaczy nowe znalezisko poszerza nasze rozumienie okresu górnego paleolitu poza jego kulturę materialną. Umożliwia zagłębienie się w bardziej efemeryczną sferę duchowego życia ludzi, która wyrażała się w odprawianych przez nich rytuałach. Jaskinia ma świetne właściwości akustyczne sprzyjające dużym zgromadzeniom. O tym, że większe grupy ludzi gromadziły się obok przypuszczalnego totemu …

jaskinia-manot-74e1637.png
width: 1200
height: 630

Masada to starożytna twierdza z tragiczną historią. Do dziś stanowi symbol heroicznego oporu
type: item
date: 2024-12-09T09:17:47.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: izrael
subject: ruiny
subject: rzymianie
subject: starożytność
description: Masada przed wieloma wiekami była teatrem tragicznych wydarzeń, które do dziś wywołują przygnębienie, a nawet przerażenie. W pierwszym wieku naszej ery niemal tysiąc obrońców twierdzy wybrało śmierć zamiast rzymskiej niewoli. Dziś to miejsce jest tłumnie odwiedzane przez turystów, nie tylko z Izraela. Gdzie znajduje się Masada? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Gdzie są ruiny Masada? Historia Masady Czy warto zwiedzić Masadę? Co łączy Nosal z płaskowyżem, na którym znajdują się ruiny twierdzy Masada? Na pewno nie wysokość. Tatrzański szczyt osiąga 1206 metrów n.p.m., podczas gdy obszar na Pustyni Judzkiej wznosi się na zaledwie 410 metrów n.p.m. Wspólne dla obu miejsc są natomiast tragiczne wydarzenia, które się tam rozegrały. Nosal, góra samobójców, czasami przyciąga osoby, które chcą zakończyć życie. Na szczęście takie przypadki nie należą do częstych. Znacznie tragiczniej przedstawia się historia Masady. W 73 roku 960 osób popełniło tam zbiorowe samobójstwo. Gdzie są ruiny Masada? Masada, starożytna żydowska twierdza, znajduje się na skraju Pustyni Judzkiej, nad Morzem Martwym w Izraelu. Wybudowano ją na samotnym płaskowyżu, który osiąga wysokość 410 metrów n.p.m. Forteca wybudowana w II wieku p.n.e. dziś jest jedną z największych atrakcji tego regionu. Nic dziwnego. Szczyt płaskowyżu jest wspaniałym punktem widokowym, ale turystów przyciąga tam nie tylko pustynna panorama. Wyjątkowość tego miejsca kryje się przede wszystkim w jego historii. Jak dojechać do Masady? Do Masady można dotrzeć autobusem z Jerozolimy i Ejlatu. W pierwszym przypadku turyści mogą skorzystać z dwóch linii: 444 i 486. Z Ejlatu na miejsce kursują autobusy linii 444. Podróżujący samochodem mają do wyboru dwie drogi. Pierwsza, numer 90, prowadzi od strony Morza Martwego. Po kilku kilometrach od zjazdu dociera się do niewielkiego ronda, skąd znaki prowadzą na darmowy parking. Drugą opcją jest droga numer 3199 z Aradu. Prowadzi do drugiego wejścia, zwanego „rzymską rampą”. Do ruin twierdzy można dostać się pieszo lub kolejką linową. Na szczyt płaskowyżu prowadzi Droga Węża. Podejście jest dość forsowne, więc latem szlak jest zamykany jeszcze przed południem. Osoby, które nie chcą płacić za wjazd kolejką, powinny wówczas wybrać „rzymską rampę”. Historia Masady Twierdza, której ruiny wznoszą się na pustynnym płaskowyżu, powstała w czasie, g…

masada-81a0e1d.jpg
width: 1000
height: 666

To się wydarzyło naprawdę. Archeolodzy znaleźli dowód na wydarzenia opisane w Biblii
type: item
date: 2024-10-11T07:18:59.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: Archeolodzy odnaleźli fragmenty zniszczonej budowli, w której za czasów królestwa Judy pobierano podatki. Po inwazji Asyryjczyków obiekt został zniszczony, a następnie odbudowany. Nowe władze zaczęły znów pobierać tam podatki, które trafiały do skarbu króla Asyrii.
encoded: Spis treści: Oblężenie Jerozolimy przez Asyryjczyków Dowód na wydarzenia opisane w Biblii Śmierć i podatki Król Asyrii Sennacheryb w 701 roku p.n.e. zorganizował trzecią wyprawę wojenną przeciw Judzie i innym „królestwom na zachodzie”. W trakcie kampanii wojskom asyryjskim udało się doprowadzić do oblężenia Jerozolimy. Jednak główne źródła informacji o tych wydarzeniach to Biblia, a także inskrypcje królewskie władcy z dynastii Sargonidów i niektóre reliefy z Pałacu Południowo-zachodniego w Niniwie. Przedstawiono tam sceny z zaatakowanego miasta Lakisz. Oblężenie Jerozolimy przez Asyryjczyków Co ciekawe, źródła asyryjskie są zbieżne z przekazem biblijnym, jeśli chodzi o to, czas oblężenia. A także o to, kto wówczas zasiadał na tronie Judy. A był to Ezechiasz, król, którego panowanie opisują Księga Królewska i 2 Księga Kronik. Miał prowadzić roztropną politykę, która polegała na unikaniu niepewnych sojuszy przeciwko Asyrii. Ta była wówczas jednym z najgroźniejszych przeciwników państw regionu. W czasie oblężenia Jerozolimy przez Sennacheryba Ezechiasz nie zgodził się na poddanie miasta. Za to – według Starego Testamentu – modlił się do Boga Jahwe. W Biblii czytamy, że Bóg wysłuchał jego modlitwy. „Wtedy Pan wysłał anioła, który wytępił wszystkich dzielnych wojowników oraz książąt i dowódców wraz z naczelnikami w obozie króla asyryjskiego. Musiał więc wrócić [król Sennacheryb – przyp. red.] do swego kraju ze wstydem na twarzy”. Chociaż Ezechiasz nie dopuścił wówczas do podbicia Jerozolimy, nie mógł zwyciężyć z potęgą tego wielkiego starożytnego imperium. Juda i jej królowie stali się później wasalami Asyrii. Dowód na wydarzenia opisane w Biblii Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności odnaleźli dowody na wydarzenia opisane w Biblii. Badacze prowadzili wykopaliska w dzielnicy Mordot Arnona w Jerozolimie. Odnaleźli tam pozostałości budynku, który miał pełnić funkcję administracyjną. W wyniku analiz i badań naukowcy doszli do wniosku, że było to miejsce, w którym …

izrael-asyria-9228ae3.jpg
width: 650
height: 366

Zaginiona forteca Akra w Jerozolimie: Historia, archeologia i znaczenie w okresie hellenistycznym
type: item
date: 2024-09-10T08:05:24.000Z
subject: Historia
subject: forteca
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: RPWNG
subject: starożytność
description: Forteca Akra, wybudowana przez Antiocha IV Epifanesa w Jerozolimie, była jednym z najważniejszych punktów strategicznych w historii miasta. Jako centrum hellenistycznego oporu i symbol hellenizacji Judei, Akra pozostaje tematem badań archeologicznych i historycznych. Przypominamy historię budowli, wyniki najnowszych wykopalisk oraz opinie ekspertów dotyczące jej roli w czasach starożytnych.
encoded: Spis treści: Historia fortecy Akra Kontrowersje i poszukiwania fortecy Wyniki współczesnych wykopalisk Akra w świetle źródeł literackich Wpływ fortecy Akra na historię Jerozolimy Opinia ekspertów Historia fortecy Akra Budowa Akry przez Antiocha IV Epifanesa Po rozpadzie imperium Aleksandra Wielkiego w IV wieku p.n.e., Bliski Wschód stał się areną konfliktów między jego następcami, w tym Seleukidami, którzy przejęli kontrolę nad Judeą. Akra została wzniesiona około 167 r. p.n.e. przez Antiocha IV Epifanesa, władcę z dynastii Seleukidów, jako część strategii utrzymania władzy nad Jerozolimą po jej podboju. Forteca ta miała kluczowe znaczenie militarno-polityczne: kontrolując Wzgórze Świątynne – najświętsze miejsce Żydów – Seleucydzi zabezpieczali swoje rządy nad miastem i wprowadzali hellenizację. Znaczenie Akry w kontekście hellenizacji Judei Władza Seleucydów nad Jerozolimą nie ograniczała się jedynie do militarnego opanowania miasta. Hellenizacja, proces narzucania kultury greckiej, stała się kluczowym elementem polityki Antiocha IV. Akra miała być symbolem tej transformacji i miejscem oporu wobec żydowskich tradycji. Jak podkreśla prof. Jolanta Młynarczyk z Uniwersytetu Warszawskiego, „Akra nie była sensu stricto fortecą [...] Była to odrębna dzielnica Jerozolimy, obwarowana na potrzeby garnizonu Seleukidów oraz tych żydowskich mieszkańców miasta, którzy sprzyjali hellenizacji obyczajów”. Kontrowersje i poszukiwania fortecy Sprzeczne interpretacje źródeł historycznych Mimo że zarówno Pierwsza Księga Machabejska, jak i dzieła Józefa Flawiusza wymieniają Miasto Dawidowe, czyli najstarszą część Jerozolimy, jako lokalizację Akry, przez wiele lat archeolodzy i historycy spierali się o jej dokładne położenie. Flawiusz wspomina, że „Antioch IV zburzył mury i zbudował w Dolnym Mieście twierdzę Akrę. Była dostatecznie wysoko położona, aby panować z góry nad Świątynią”. Jednak niezgodność między topografią Dawidowego Miasta a Wzgórzem Świątynnym, oddalonym i położonym wyżej…

Akra-jerozolima-forteca-GettyImages-578315416-e2bdcc1.jpg
width: 1024
height: 677

Na Pustyni Judzkiej odkryto materiał sprzed 3800 lat. Był barwiony biblijnym szkarłatem
type: item
date: 2024-07-23T09:40:33.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: biblia
subject: bliski wschód
subject: Edukacja
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Izraelscy archeolodzy w jaskini na Pustyni Judzkiej odkryli jeden z najstarszych na świecie materiałów, który stworzono przy użyciu barwnika z małych owadów znanych jako czerwce. Badacze twierdzą, że tkaninę zabarwiono z wykorzystaniem owada, który wymieniany jest w Biblii.
encoded: W tym artykule: Kolor szkarłatny w starożytności i Biblii Kolor bogactwa i władzy Z czego powstawał ten starożytny barwnik? Szkarłat już od starożytności był kolorem utożsamianym z władzą, bogactwem i luksusem. Pierwsze wzmianki o barwnikach szkarłatnych pochodzą z VIII wieku p.n.e. i zostały opisane w tekstach perskich i asyryjskich. Co ciekawe, kolor ten do Rzymu przybył właśnie z Persji. W czasach Cesarstwa Rzymskiego pod względem prestiżu ustępował jedynie fioletowi, który noszony był przez cesarzy. Kolor szkarłatny w starożytności i Biblii Kolor szkarłatny pojawia się także kilkakrotnie w Biblii, zarówno w Starym, jak i Nowym Testamencie. Na przykład w Księdze Izajasza (1:18) możemy przeczytać: „Choćby wasze grzechy były jak szkarłat, jak śnieg wybieleją; choćby czerwone jak purpura, staną się jak wełna. Także w Księdze Samuela: „O, płaczcie nad Saulem, córki izraelskie. On was ubierał w prześliczne szkarłaty, złotymi ozdobami upiększał stroje”. Odnaleziono dwa miejsca zaginione od tysiącleci. Mają związek z wydarzeniami, które opisuje Biblia Brytyjski naukowiec twierdzi, że odnalazł dwa asyryjskie obozy wojskowe, które były wspominane w Biblii. Stacjonowali w nich żołnierze, którzy prowadzili oblężenie dwóch starożytnych mia... Wzmianki o szkarłacie pojawiają się również w Księdze Objawienia (17), w której opisano nierządnicę. „Dzięki mocy Ducha, anioł przeniósł mnie na pustynię, gdzie zobaczyłem kobietę siedzącą na szkarłatnej bestii o siedmiu głowach i dziesięciu rogach, na której wypisano imiona obrażające Boga. Kobieta była ubrana w purpurę i szkarłat. Miała też na sobie biżuterię ze złota, szlachetnych kamieni i pereł, w ręku zaś trzymała złoty kielich, wypełniony jej rozwiązłością i obrzydliwymi czynami”. W nowym badaniu archeologów z Izraelskiego Urzędu Starożytności opisano interesujące znalezisko z jaskini na Pustyni Judzkiej. Naukowcy twierdzą, że odnaleźli tkaninę, która barwiona była barwnikiem wykonanym z hebrajskiego „Tola‛at Hashani”, który zwan…

fragment-szkarlatnej-tkaniny-7543c2d.jpg
width: 1500
height: 1102